Incredible India 12
آخرین قسمت
هندوستان بهشت مهاراجه ، هندوستان جهنم هندو *
در این سفر شش هفته ای ، قسمت زیادی از هندوستان بزرگ را ندیدم. اگر میشد آمار ساعتی گرفت ، فکر میکنم بیشتر وقت بیداری ام در اتوبوس ها و قطارها میگذشت. در کل قسمتهایی از سه ایالت هندوستان ، کرالا ،کاناتاکا و مهاراشتا را دیدم.
سیستم اداری هندوستان همان سیستم اداری ای است که انگلیس برجای گذاشته ، دیسیپلین سخت انگلیسی که وقتی به هندوستان میرسد قدری سافت میشود ولی به هرحال باقی است و کارآیی دارد.
فقر در هندوستان شکلی بجز آنچه در ایران دیدم دارد ، فقر در آنجا فلاکت است . و این فلاکت به طور مشخص تر در شهرهای بزرگ مشهود است.
انسانهایی که حتی کارتن خواب هم نیستند ، حتی کارتنی برای خوابیدن بر رویش ندارند. زنان و بچه های بی خانمان ، انسانهایی که در خیابان زاده میشوند و در خیابان بزرگ میشوند و در خیابان می میرند.
قانع بودن شاید یکی از مشخصات کشورهایی است که فقر در آن گسترده است. با پسر جوان ریکشا رانی که انگلیسی را به خوبی صحبت میکرد و میگفت که فرانسه را هم تا حدی بلد است حرف میزدم و از او پرسیدم چرا کار دیگری ، مثلا به عنوان گاید برای توریست ها برای خودش دست و پا نمیکند و گفت که از کارش زاضی است ، روزانه چیزی حدود 200 روپیه ـ 4 دلار ـ دستش را میگیرد و برای گذراندن زندگی خود و زن و دو بچه اش کافی است. 25 ساله بود و دو بچه ی 2 و 3 ساله داشت.
دختر 15 ساله ای که در دکه ی کوچکی که وسایل مورد علاقه ی توریست ها میفروخت ، سواد خواندن و نوشتن نداشت ولی انگلیسی را بسیار خوب صحبت میکرد، کمی روسی و کمی آلمانی هم میدانست. او ماهانه 500 روپیه ـ 6 دلار ـ دریافت میکرد و میگفت که اگر فروش نداشته باشد صاحب دکه از حقوقش کم خواهد کرد. میگفت که پدر و مادر ندارد و با خواهرش که او هم در دکه ای مشابه کار میکرد زندگی میکند. آرزویش ازدواج با مردی بود که بتواند زندگی را تامین کند.
یکی از مسائلی که خیلی اذیت میکند ، حس حقارتی بود که در میان مردم احسا میکردی. اینکه خود را از تو که توریست هستی و از کشوری دیگر آمده ای حقیرتر میدانند. این که خارجی برتر باشد.
این مسئله تا جایی که من فهمیدم از طرف دولت ارائه نمیشود. تحصیل کردگان هندی در گرفتن مشاغل ارجحیت دارند. و امکانات اجتماعی در وحله ی اول در اختیار شهروندان هندی قرار میگیرد.
این نگاه تحقیر خود آیا از دوره ی انگلیس برجاست ؟ مسلما تاثیر به سزایی در آن داشته اند.
هند کشور جوانی است، درصد جوانها در این کشور به شدت بالاست ، بالابودن آمار زاد و ولد و مرگ های زودرس دلایل این جوان بودن جمعیت است. اما امکانات تحصیل و رشد اجتماعی برای همه گان وجود ندارد .
کشوری که یکی از بزرگترین ارتش های منطقه را در اختیار دارد و بمب اتمی دارد ولی هنوز نتوانسته است آب آشامیدنی مورد نیاز مردمش را در گوشه و کنار این کشور به رایگان در اختیارشان بگذارد.
مردان زیادی برای کار به کشورهای عربی میروند و تمام عمر خود را در کارهای نه چندان جذاب در آنجا میگذرانند تا مخارج زندگی همسر و بچه ها را در دهکده ای در هندوستان تامین کنند. این شیوه ی زندگی مردانی است که تحصیلات چندانی ندارند ولی به قناعت هندی هم پایبند نیستند و در پی به وجود آوردن شرایط بهتر زندگی و تحصیلی برای خانواده ی خود هستند. اینها در قبال کاری که در کویت و دبی و عربستان سعودی میکنند ، چیزی حدود 5 تا 6 برابر حقوق همان کار در هندوستان را دریافت میکنند که امکان یک زندگی راحت تر و شرایط تحصیلی بهتر برای بچه ها را فراهم میکند. دو تن از این مردان را در قطار دیدم. سالی سه هفته نزد خانواده می آیند و شاید بتوانند یک بار در سال هم خانواده را به محل اقامت خود ببرند. و وقتی با آنها صحبت میکنی ، رضایتشان از شرایط آشکار است. الترناتیوی که در مقابلشان است ، جایی از نارضایتی باقی نمیگذارد.
وضعیت زنان در هندوستان چیزی در حد اسفناک است. جامعه و مذهب و فرهنگ هیچ حقی برای زن قائل نیست . قوانین هرچند حقوق زنان را به رسمیت میشناسند اما تا عقب نشینی سنت در مقابل قوانین راه درازی مانده است.
در شهرها شرایط زنان قدری بهتر است. زنان جوان با پوشیدن بلوز و شلوار و یا بلوز و دامن به سبک اروپایی قدری چهره ی شهرها را متفاوت کرده اند. کوتاه کردن موها هم کم کم دارد باب میشود. در مرکز خرید پونه که به شکل آمریکایی ـ مال ـ درست شده است دو دختر را دیدم ، یکی همچون دیگر دختران موهای بلندش را در پشت سر با گل سری بسته بود و دیگری موهایش را بسیار کوتاه و پسرانه اصلاح کرده بود. از پشت به آنها نزدیک شدم و بر شانه ی دختر موکوتاه زدم و وقتی برگشت به او گفتم :
beautiful, beautiful haircut
دخترک جیغ کوتاهی کشید و گفت :
oh my god, tank u, u made my day.
ازدواج های قراردادی ، درصد بسیار پایین تحصیل و اشتغال زنان. قبیح بودن طلاق ...
موج تغییر در شرایط زنان به کمک ان جی او ها و زنان فعال در حرکت است. این حرکت بسیار کند و گاه غیر ملموس است و بسیار به طول خواهد انجامید. ولی این تغییرات به هر حال پشتیبانی دولت و قانون را به همراه دارد.
کاست های مختلف در هندوستان دلیل دیگری است بر ثبات اجتماعی . زمانی که در فرهنگی به دنیا بیایی که به تو میگوید که این هستی و نه حق و نه امکان تغییر در شرایطتت وجود دارد ، شاید قانع تر باشی.
مذهب نیز یکی از دلایل این قناعت و شناختن جایگاه خود و عدم اعتراض به شرایط است. مذهبی که مریدان را قانع میکند که شرایطی که در آن زندگی میکنند عذابی است از سوی خدایان برای آنچه در زندگی قبلی بودند و یا جاده صاف کن زندگی بعدی است. چنین تفکری پذیرفتن شرایط را ساده تر میکند.
توریسم در هندوستان قدری متفاوت است. هندوستان کشوری است که توریسم در آن میتواند با بودجه ی توریست کنار بیاید. شرایط متنوع زندگی ، از هتل های لوکس درجه اول و هتل های درجه دو و میهمان خانه های بی درجه ، هزینه ی سکونت را به انتخاب خودت واگذار میکند. این هزینه میتواند از شبی هزار دلار در بهترین هتل های هند و سوئیت های لوکس تا شبی دو و سه دلار در مهمانخانه های بی تحلل نوسان داشته باشد.
سفرهای چارتر به مناطق ساحلی در سالهای اخیر بسیار رواج یافته . در گوا و وارکالا دولت با کم کردن مالیات ، امکان فروش مشروبات وارداتی الکلی ـ که در غیر این صورت در دیگر شهرها بسیار گران است ـ به قیمت ارزان را به وجود آورده تا توریست های بیشتری را جلب کند. ارزانی غذا و مشروب و امکانات تفریحی موجب شده که سفرهای چارتر از کشورهای اروپایی برای یک یا دو هفته آفتاب و گرما ، در سالهای اخیر بسیار محبوب شده است.
اما توریسم دیگری در هندوستان جریان دارد ، توریست های جستجو گر ، و حقیقتا آلترناتیو های جستجو به اندازه ی خود جستجوگران متفاوت است. واقعیت این است که هر کسی به دنبال چیزی میگردد. و هر کسی نحوه ای از زیستن را در آنجا انتخاب میکند. به طور متوسط زندگی در هتل هایی به قیمت شبی 50 نا 80 دلار با روم سرویس و ایر کاندیشن در میان توریست های اروپایی متداول تر است. واقعیت هم این است که چنین هتل هایی اگر در کشوری اروپایی می بود ، مسلما هزینه اش بسیار بالاتر از این بود و کلا هزینه ی سفر بسیار ارزانتر تمام میشود. گاه از خودم میپرسیدم اگر هند برای توریست ها اینقدر ارزان نبود ، آیا اینچنین طرفدار میداشت ؟
گروهی هم مثل متیو ، دوست درویش مسلک من ، زندگی مرا در میهمان خانه های شبی سه دلاری لوکس قلمداد میکرد و با هزینه ی نصف آن یعنی یک و دو دلار زندگی میکرد.
مهمتر از هر چیز این است که هندوستان معمولا تغییر قابل ملاحظه ای در مسافرانش به وجود می آورد. با هر ایده ای که به هندوستان سفر کنی ، در جستجوی هر چه باشی ، هندوستان با گشاده دستی تو را پذیرا میشود و تاثیری که توریست و هندوستان بر یکدیگر میگذارند شگفت انگیز است.
یکی از مورد ملاحظه ترین مسائل سفرم ، سفر به عنوان زنی تنها در هند بود. هرگز در هیچ کجای دنیا اینقدر در یک سفر تنها امنیت احساس نکردم. هرچند از طرف مردم با سوال مواجه میشدم که چرا تنها سفر میکنم و چرا شوهر ندارم و چرا... ولی هرگز و هرگز با تعرضی مواجه نشدم و از برخوردهای مردان عرب در رابطه با زن تنها ابدا در هندوستان خبری نبود. برای این مردم هرقدر هم که زیر سوال باشی ، شناسایی حریم شخصی ات جزئی از فرهنگ مترقی سلوک و تولرانس ایشان است.
در مورد سیستم حکومتی و گروه بندی های داخل حکومت چیزهای ضد و نقیضی شنیدم. از اعتقاد به دمکراسی کامل تا جنایت کشتار هزاران سیک توسط اراذل و اوباش اجیر شده توسط راجیو گاندی به انتقام خون مادر که مسلما بدون اطلاع حکومت صورت نگرفته است ولی خبر آن در هیچ کجا انتشار پیدا نکرده. از هجوم های دولتی به بهانه های مختلف به مراکز سیک ها و به توپ بستن آنها . جنایت در هندوستان ابعاد گسترده ای دارد و بسیار فجیعتر صورت میگیرد.
و در آخر صحبتی در مورد فرهنگ سلوک و تولرانس موجود در هند که اگر نبود ، فکر نمیکنم کشوری مثل هندوستان میتوانست کارآیی داشته باشد.
کشوری با بیش از یک میلیارد جمعیت ، با این همه زبان و نژاد و مذهب متفاوت ، اگر فرهنگ سلوک و تولرانس در آن جا نیافتاده باشد ، ابدا نمیتواند وجود خارجی داشته باشد. و این فرهنگ رواداری ، از هندوستان و هندی چهره ای متفاوت نسبت به دیگر کشورهای فقیر منطقه ارائه میدهد. چهره ای که هر قدر هم با آن مشکل داشته باشی نمیتوانی دوستش نداشته باشی.
هندوستان با تمامی این خصوصیات ، یک کشور منحصر به فرد است. جایی که میشود دیگربار و دیگر بار رفت و دید و هر بار کوله باری تازه از خاطرات و گفتنی ها با خود به همراه آورد.
و یک مسئله برای من قطعی است ، من به هندوستان بر میگردم.
اگر شما هم مسافر هند هستید ، در صورتی که امکان اقامت در هند به مدت طولانی تر از یکی دو هفته برایتان وجود دارد توصیه میکنم که حتما یک جا نمانید ، حتما حرکت کنید و شهرهای مختلف را ببینید. حتما به روستاها بروید ، و حتما مدتی را در یک آشرام که تنها به اروپایی ها تعلق ندارد زندگی کنید ، سعی کنید محل های اقامت ساده تر را انتخاب کنید ، کمی هم به خود این فرصت را بدهید تا در هندوستان زندگی کنید و از رفاه توریستی فاصله بگیرید. در این کشور چیزی کمتر از 10 درصد مردم از ایرکاندیشن و آب گرم در حمام ها برخوردار هستند. در تمام میهمان خانه ها پنکه ی سقفی وجود دارد و عادت کردن به هوای موجود ، قدری از ریسک مبتلا شدن به ییماری ها کم میکند. همه ی اینها کمک میکند تا درک بهتری و نگاهی قدری از درون به هندوستان داشته باشیم ، و نگاهی از بالا به پایین. قصدم این نیست که ریاضت کشیدن را تبلیغ کنم ، ولی هندوستان ترکیبی است از همه ی آنچه هندوستان را ساخته است. و سادگی یکی از آنهاست ، ساده زندگی کردن در مدت کوتاهی که در هندوستان هستی ، در ادامه ی زندگی هم کمک موثری خواهد بود.
تمامی عکسهای هند در اینجاست ، با اینکه باز هم قبلا به آن لینک داده ام ، ولی اگر خواستید نگاهی دوباره به آن بیاندازید.
ــــــــــــــــــــــــــــــ
این جمله را از کیومرث منشی زاده به عاریت گرفتم.