تونس کشوری است با مساحت 164 هزار کيلومتر مربع و جمعيت 9.5 ميليون نفر. بيش از نيمی از جمعيت کشور زير 20 سال هستند و 98 درصد مردم مسلمان و 2 درصد يهودی و مسيحی هستند. زبان رسمی اين کشور عربی و فرانسوی است ، به شکلی که حتی کودکان که به سطح دبستان نرسيده اند زبان فرانسه را در کنار زبان مادری خود فرامیگيرند. تونس کشور کوچکی است در شمال افريقا که با ليبی و الجزيره مرز خاکی مشترک دارد. شهرهای بزرگ آن تونس، سفاکس ، سووس و قيروان هستند و واحد پول آن دينار تونسی است. ( هر دينار معادل 7 کرون سوئد ) در هفته ای که گذشت سفری به سووس ، يکی از شهرهاي ساحلی تونس داشتم و برايتان از آنجا می نويسم. مختصری از تاريخ تونس : تونس کشوری است که قدمتی 6000 ساله دارد . ساکنان اصلی آن از ابتدا بربرها بودند که مردمی عمدتا غارنشين بودند. تاريخ های مهم : 814 قبل از ميلاد، حمله فنيسی ها به تونس و بنياد گذاشتن شهر قرتاگا 146 قبل ميلاد ، از بين رفتن قرتاگا به دست رومی ها و بنياد امپراتوری آفريقا توسط رومی ها. بعد از ميلاد: 312 گرويدن قيصر کنستانتين به مسيحيت 439 اشغال قرتاگو توسط واندال ها 533 شکست واندال ها توسط قيصر رومی 670 بزرگترين حمله عرب ؛ شهر قيروان پديد می آيد 690 اعراب تونس را کاملا تسخير می کنند 739 قبيله های بربر در مقابل عرب ها دست به شورش می زنند. 915 به قدرت رسيدن سلسله فاطميه و انتخاب مهديه به عنوان پاينخت 1520 ـ 1580 جنگ ميان بورژواهای هاب و اتومان منجر به قدرت گرفتن ترک ها می شود. 1705 سلسله هوساندی به قدرت می رسد 1881بعد از مغزلات اقتصادی تونس توسط فرانسوی ها اشغال می شود. 1934 حزب استقلال ـ قانون جديد ـتوسط وکيل جوان العزيم الحبيب بورقيبه تشکيل می شود می شود. 1956 استقلال تونس و ترک تونس توسط فرانسوی ها 1957 اعلام جمهوری تونس ، حلع يد از ترک ها، به رياست جمهوری رسيدن حبيب بورقيه ، آغاز اصلاحات. 1987 برکناری اجباری و بازنشستگی اجباری حبيب بورقيه توسط نخست وزيرش زين العابدين بن علی( اين بازنشستگی تحميلی به دليل کهولت سن حبيب بورقيه و ممانعت او از کناره گيری، توسط نخست وزير و با مشورت 7 تن از پزشکان صاحب نام زمان انجام شد) و به دنبال آن بن علی خود رياست جمهوری را به عهده می گيرد. 2000 در آپريل اين سال حبيب بورقيه می ميرد.
من در مدت يک هفته ای که در تونس بودم جدای از اين اطلاعات عمومی چيز بيشتری که بدرد نوشتن در کتابهای اطلاعات عمومی باشد نمی توانم در اختيار تان بگذارم ، اما جدای اين کتابها، و در کنار اين کتابها ، و بر تر از تمام اين کتابها، در اين کشور انسانهايی زندگی می کنند. سنت ها و آدابی دارند ، و راه زنده ماندن و زندگی کردن را آموخته اند. حرف من در باره اين جنبه از کشور است. قضاوت نمی کنم که نه يک هفته وقت کافی برای اين کار است و نه من قاضی خوبی هستم. تنها می خواهم ديده ها و شنيده هايم را با شما در ميان بگذارم. که شايد به دليل بلندی مطلب مجبور شويم چند قستمش کنيم. يا در نوشتن ويا در خواندن.
وقتی که به کتابهای دانش عمومی مراجعه می کنيم تا در مورد تونس اطلاعاتی بگيريم اطلاعات بالا در اختيارمان گذاشته می شود. در صدر همه اينها نوشته می شود جمهوری تونس. نوع حکومت : دموکراسی.
دموکراسی را حکومت مردم بر مردم، يا حکومت مردمسالار معنی کرده اند. در مورد کشور تونس بايد بگويم که همين که از سال 1957 تا امروز که 2003 است تنها دو رئيس جمهور داشته است خود قسمتی از اين دمکراسی به نمايش گذاشته می شود. وقتی که از راهنما خواستم که در مورد وضعيت سياسی تونس توضيحی بدهد ، گفت که من حق ندارم در اين مورد صحبتی بکنم و اگر غير از اين عمل کنم و به گوش مقامات برسد اجازه کار دفتر توريستی ما لغو می شود. در تونس 7 حزب در پارلمان شرکت دارند ولی اين هفت حزب ، احزاب تاييد شده هستند و هيچ حزبی با تفکری ديگر گونه حق ابراز وجود ندارد. آزادی بيان و قلم در تونس وجود ندارد. حبيب بورقيه که در سال 57 به قدرت رسيد اصلاحات بينظيری را در تونس صورت داد که واقعا در حد خود بی نظير بود. او که در فرانسه تحصيل کرده و تحت تاثير دولتهای رفاه جوامع اروپايی قرار گرفته بود سعی کرد که اين امکانات را برای مردم تونس هم به وجود بياورد. او زنان را تشويق به کنار گذاشتن حجاب نمود و چند همسری را ملغی کرد. کمک هزينه کودک تا فرزند چهارم را مقرر کرد و تحصيلات ابتدايی و متوسطه را برای همه گان اجباری اعلام کرد. بعد از روی کار آمدن بن علی مردم در حراس بودند که او رفرم های داده شده را پس بگيرد. اما تغييراتی که بن علی داد تنها در مورد حذف کمک هزينه بچه برای بچه چهارم ، و پخش اذان از راديو و تلويزيون بود. وضعيت کنونی تونس از نظر اقتصادی بسيار نا مطمئن است . اولين مسئله ای که با آن برخوردم اين بود که در سوئد نتوانستم پول تعويض و پول تونس را خريداری کنم. گفتند که خروج پول تونس ممنوع است. با تحقيق بيشتر متوجه شدم که دولت تصميم گرفته است به دليل وضعيت نا بسامان اقتصادی و برای اينکه بداند چه مقدار پول در حرکت است ، پول را قفل کند. يعنی خروج پول از کشور ممنوع است و تمام پول در درون کشور موجود است. تعويض پول تنها با نظارت تمام و کمال دولت صورت می گيرد و بر خلاف آنچه فکر می کردم بازار سياه ارز به وجود نيامده است. توريست ها چه در بانک و چه در هتل خود پول را به يک قيمت تعويض می کنند و در ازای آن رسيد دريافت می کنند. برای باز گرداندن باقيمانده دينار ها به پول خود به ارائه اين سند احتياج دارند وگرنه مجبورند از 70 درصد ارزش پول خود صرف نظر کنند. يعنی پول را به نرخ 30 درصد بازتعويض کنند. من در تونس به هيچ وجه بازار سياه چيزی نديدم. و اين در حالی است که اگر وجود داشت کاملا مشهود می بود. همانگونه که در سفری که چند سال پيش به بلغارستان داشتم ، وجود بازار سياه همه چيز مشهود بود. مشروب های خارجی در تونس گرانتر از داخلی هستند و کلا کالاهای خارجی را برای تقويت اجناس داخلی کمی گرانتر نرخ گذاشته اند. و با وجود تمام اين اقدامات که در جهت قوی کردن اقتصاد کشور می شود استاندارد زندگی در تونس پايين است. سطح حقوق ها پايين است و مخارج زندگی بالا. بهداشت و درمان عمومی و رايگان نيست و سيستم بازنشستگی وجود ندارد و از سالخوردگان از اندوخته يا از فرزندان خود برای دوران بازنشستگی استفاده می کنند.
در مورد وضعيت اجتماعی : خانواده مرکز جامعه است و از شغل و پيشرفت شغلی مهمتر محسوب می شود . و به طور کلی خانواده با سيستم پدر سالاری اداره می شود. هر چند که مدرنيسم نقش خود را ايفا کرده است و قدرت پدر تقليل پيدا کرده است اما کماکان اوست که حرف آخر را می زند. به اطلاعاتی جهت سطح اشتغال زنان دست پيدا نکردم اما از پرس و جوهايی که کردم به اين نتيجه رسيدم که به دليل نبودن امکانات دولتی ـ عمومی نگاه داری از کودک ، تعداد زنان خانه دار بسيار زياد است. خانه داری به عنوان شغلی پسنديده برای زن به حساب می آيد و زنانی که تحصيلات بالا ندارند از روی ناچاری بسيار زياد و به دليل فشارهای اقتصادی يا به دليل نداشتن سرپرست به کار در بيرون از خانه رو می آورند و اين مشاغل در حد نظافت چی ، يا پيشخدمت يا کار در آشپزخانه های رستوران ها و امکان غذاخوری است. اکثر فروشندگان مرد هستند و اين امر هم شغلی مردانه محسوب می شود که وجود تک و توک زنان در آن جنسيت شغلی را دگرگون نکرده است. ازدواج در سنين پايين بسيار شايع است و اين امر شانس تحصيل دختران را بسيار کم می کند. شهری که بيشترین مدت اقامت مرا در بر می گرفت ، شهر سووس ، يکی از چهار شهر بزرگ تونس است و نيز شهری است توريستی که معمولا کمی متفاوت تر از شهرهاي ديگر می شود. با وجود اين در اين شهر هم وجود زنان و دختران محسوس نبود. در طول روز زنان و دختران در مراکز خريد و... ديده می شدند. در حال انجام کاری يا خريد روزانه. در حالی که مردان در همه جای شهر و بخصوص کنار دريا ديده می شدند. اما شب ها تنها مردان مشهود بودند. زنانی اگر در بلوار ها و يا کافه ها ديده می شدند بدون استثنا با همراهی مردان بود. من در بلوار بزرگ چند بار چند گروه کوچک زنان را برای مدت کوتاهی در حال قدم زدن ديدم . اين گروه کوچک معمولا از چندين نسل تشکيل می شد. ديدن دختران جوان به تنهايی بسيار غير معمول بود. در تونس آزادی پوشش وجود دارد و زنان بنا به سنت ها و عادت ها پوشش اسلامی يا لباس معمولی را انتخاب می کنند. تعداد دختران محجب کمتر از زنان بود و استفاده از چادر در ميان زنان هم مرا به ياد چادر مادربزرگ در دوران قبل از ج.ا. می انداخت که معمولا از سرش می افتاد و حواسش پی خريدش بود و به آن بی توجه بود. ديسکوتک ها، کاباره ها، دانسينگ ها و بارها تا ديروقت باز بود اما مشتريان اصلی آن توريست ها و يا مردان تونسی بودند. من تونس را کشوری بسيارمردانه يافتم.
